Composteren of fermenteren - Wat is het verschil?
Composteren is het op natuurlijke wijze afbreken van groente-, fruit- en tuinafval. Schimmels en bacteriën zetten afval om in voeding voor jouw tuin. Er zijn verschillende manieren waarop je kan composteren, waaronder ook fermenteren. Wij vertellen je alles over composteren en fermenteren.



Wat is het verschil?

Bij composteren in het algemeen zet je groente- fruit- en tuinafval om in humus (lijkt op grond) voor de bodem, waarmee de bodem nieuwe voedingsstoffen krijgt. Zo groeien de planten weer een stuk beter!

Fermenteren is een proces waar schimmels, bacteriën en gisten worden gebruikt om in een zuurstofvrije omgeving tot een nieuw product te komen. Het wordt ook wel omschreven als het gecontroleerd laten bederven van voedsel. Dit kan gedaan worden om tot een nieuw product te komen, als kaas, sojasaus of kombucha of om voedselresten om te zetten in mest.

Bokashi is een vorm van fermenteren waarbij het einddoel compost creëren is. Oud keuken- en tuinafval wordt in een luchtdichte container gefermenteerd wat een enorm voedingsstof rijke mest creëert.

Fermentatie kan ook worden toegepast om voedsel te transformeren met behulp van bacteriën, schimmels en gisten, wat resulteert in het ontstaan van producten zoals zuurkool, bier, wijn, miso en kaas.


Composteren

Composteren is een natuurlijk proces waarbij organisch materiaal wordt afgebroken tot voedzame en rijke bodemverbeteraar, genaamd compost. Dit proces biedt talloze voordelen voor zowel het milieu als jouw tuin.

Compostering draagt bij aan het verminderen van afval, aangezien keukenresten, bladeren en ander organisch afval worden omgezet in materiaal wat herbruikt wordt. Compost voegt essentiële voedingsstoffen toe aan de bodem, verbetert de structuur en vochthuishouding, en bevordert de groei van gezonde planten. 

Er zijn verschillende manieren om te composteren, afhankelijk van jouw behoeften en beschikbare ruimte. De meest voorkomende methoden zijn de traditionele composthoop, bokashi en wormencompostering. Bij de traditionele composthoop worden materialen in lagen gestapeld en omgezet met behulp van regelmatig omscheppen. Bokashi emmers bieden een handige optie voor kleinere ruimtes en zijn gemakkelijk te onderhouden. Wormencompostering, of vermicompostering, maakt gebruik van speciale wormen om organisch materiaal af te breken.


Bokashi

Fermenteren is het gecontroleerd laten bederven of rotten van voedsel of voedselresten. Dit wordt vaak gedaan om de smaak of houdbaarheid van voedsel te veranderen maar het kan ook gedaan worden om voedselresten te composteren. Om de bactieriën en schimmels optimaal hun werk te kunnen laten doen mag er geen zuurstof bij de voedselresten komen. Daarom wordt dit gedaan in afgesloten emmers, potten of bakken. Fermentatie met als doel compost maken wordt ook wel bokashi genoemd. Dit is Japans voor ‘goed gefermenteerd organisch materiaal'. Deze vorm van composteren wordt steeds populairder om meerdere redenen.

  • Geschikt voor composteren op kleine schaal, ook zonder tuin
  • Relatief snel proces en resultaat
  • Geen extra CO2-uitstoot die wel vrijkomt bij warme compostering
  • Geen overlast van nare geurtjes, fruitvliegjes of ander ongedierte
  • Hogere voedingswaarde dan andere vormen van compost
  • Maakt de bodem weerbaarder tegen schadelijke bacteriën en schimmels

Aan de slag met bokashi

Bokashi emmers zijn niet groot, waardoor ze gewoon in een keukenkastje of op een balkon kunnen staan. In zo’n emmer gebruik je een soort lasagne-techniek, waarbij je steeds een laagje bokashi starter, een laagje keukenafval en dan weer een handjevol bokashi starter toevoegt tot de emmer vol is. Dan zet je deze emmer nog een tijdje aan de kant. Vul in die tijd een tweede emmer.

Bokashi starter bestaat uit bijvoorbeeld tarwezemelen die gefermenteerd zijn met EM Actief: Effectieve Micro-organismen die in de natuur voorkomen. Deze zetten vervolgens het fermentatieproces in gang bij keukenafval in je bokashi-emmer.

Tijdens het proces van fermentatie is het van belang om wel regelmatig vocht af te tappen. Bokashi-emmers hebben onderin een kraantje waarmee je dit kunt doen. Dit vocht is eigenlijk een soort vloeibare mest die je (met 100 delen water) verdund aan je planten kunt geven. Dit is voedingsrijk zuur, wat ook een zure geur heeft. De rest van de bokashi (het keukenafval dat in de emmer achtergebleven is) voeg je ingegraven toe aan de grond in een tuin of geef je mee met het gft-afval. Dit zal dan verder composteren in de grond zelf.

Fermenteren

Fermenteren is, naast composteren, het gecontroleerd laten rotten van groente, fruit, vlees, vis en zuivel om het langer houdbaar te maken. Klinkt misschien een beetje smoezelig maar veel producten die je dagelijks eet zijn gefermenteerd. Brood, boter en sojasaus zijn bijvoorbeeld producten die een resultaat zijn van fermentatie.

Als iets fermenteert, wordt de stof door bacteriën, schimmels en gisten (ook wel Effectieve Micro-organismen genoemd) omgezet in een ander voedingsmiddel. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook bij druiven wanneer je er wijn van maakt. De producten die het fermenteren weer populariteit hebben gebracht zijn kombucha en kimchi. Wil je nou zelf aan de slag gaan met fermenteren? Dan kan je het beste beginnen met groenten fermenteren, dit gaat namelijk bijna altijd goed.

Tips - Groenten Fermenteren

Wil je nou beginnen met fermenteren, dan is groenten fermenteren de meest veilige optie. Dit gaat namelijk bijna nooit fout. Benodigdheden zijn groenten (rode en witte kool, wortels, appels), zout en een luchtdichte pot.

1. Zorg dat jouw potten, bakjes of zakjes altijd goed schoon zijn. Spoel de potten, bakjes of zakjes altijd grondig uit met heet water of soda. Ook je handen, snijplank, messen en groenten moet goed schoon gemaakt worden. Doe je dit niet? Dan kan het fermentatieprocess verstoord worden.

2. Snijdt de groenten en fruit in stukken, het maakt niet uit hoe groot of in welke vorm, als het allemaal maar ongeveer dezelfde maat is.

3. Zorg er vervolgens voor dat je voldoende zout of zoutoplossing bij de hand hebt om bij de groenten te doen. Voor een goede fermentatie van groente dien je minimaal 2% zout toe te voegen. Op een kilo groente betekent dit dus 20 gram zout.

4. Maak na het vullen van de potten of bakjes de randen netjes schoon zodat er geen vuil achterblijft.

5. Zorg dat je de eerste dagen de pot, het bakje of zakje even opent, zodat de opgebouwde druk kan ontsnappen. En laat ze vervolgens minimaal een week staan.

Bekijk ook

Bokashi: wat is het en hoe maak je het?

Bokashi
Lees hier alles over bokashi: informatie, uitleg, een stappenplan en de benodigdheden

Inmaken

Inmaken
Er zijn veel verschillende manieren om voedsel te conserveren. Wij vertellen je alles wat je moet weten, handige tips en andere leuke dingen.